« مستقل » کیست ؟


« مستقل کسی‌ است که جرأت بکند از خود بیرون رود و دور جهان بگردد ، ولی‌ راه بازگشتن به خود را گم نکند. در خود همیشه ماندن ، بسیار ملال آور است ، و گردش بیرون از خود ، کیهانیست فراخ و چنان سحر انگیز که هوای بازگشت به خانه ، فراموش میشود ، و چـ[ـه] بسا راه بازگشت ، گم کرده میشود. مستقل کسیست که وقتی‌ گردِ جهان گشت و با آغوش باز با همه جهان آمیخت ، بهتر راه بازگشت به خود را می‌‌یابد. و در می‌‌یابد که از هزار راه گوناگون میتوان به خود بازگشت. »

منبع :

منوچهر جمالی ، بخشی از کتاب : « سیاه مشق های روزانه » – بخش نخست ، انتشارات کورمالی ، لندن ، ژولای ۱۹۹۵ ، ISBN 1 899 167 20 X . برگ ۲۴  از این کتاب را ببینید. برگرفته از وبگاه فرهنگشهر ، بخش کتابها.

نوشته‌هایِ مرتبط:

« زندگی‌ و معرفت و سیاست ، بازیست »


« امروزه وقتی‌ گفته میشود ، یک چیزی ، بازیست ، این معنی را میدهد که بی‌ ارزش و خوار است. وقتی‌ گفته میشود که جهان یک نمایش است ، یعنی همه اش بازیست ، و بی‌ ارزش و پوچست.

ولی‌ در جهان باستان ، مردم ، مفهوم دیگری از بازی داشتند. هفخوان رستم ، با نخجیر ، با بازی آغاز میشد. نجات ایران و سپاه ایران و پیروزی در بزرگترین جنگ ، با همین بازی رستم آغاز میگردد ، و این منش بازیست که به هفتخوان ، یا بزرگترین اقدام که دادن چشم خورشید گونه در معرفت به شاه و سپاه ایران باشد ، پرتو میاندازد.

رسیدن به مهر رودابه ، که بزرگترین رویداد زندگی‌ زال است و بزرگترین مسئله سیاسی روز میشود ، با بُرد در یک بازی (در حل کردن معما) حل میشود. معرفت ، بازی در حل یک معما ‌ست.

وقتی‌ کیکاوس در خبر هجوم سهراب به ایران به تب و لرزه در آمده است و رستم را با شتاب و دلهره می‌طلبد ، رستم با شنیدن این خبر ، سه‌ شبانه روز جشن می‌گیرد و شادی می‌کند. با همین روحیه بازیست که می‌‌باید به جدترین مسائل پرداخت. در کلمه بازی ، دو معنی متضاد نهفته است که در آمیختنش به هم ، این نکته را روشن میسازند. از یک سو ، با « باختن » کار دارد و از سوئی دیگر کلمه ایست که از Vaza  به معنی « بَرَنده » ، مشتق میشود که آنهم از مصدر اوستائی  Vaz  به معنی پریدن مشتق است (سبکبال شدن). از این رو پرنده شکاری ، باز ، تجسم این پریدن و این بُردن هست.

در واقع در بازی ، انسان در باختن ، سبکبال میشود و پرواز می‌کند و میبَرَد. این تجربه اصیل از بازی را ما گم کرده ایم ، وگرنه بازی را به کودگان و جوانان و آنچه کودکانه است وانمیگذاشتیم. در بزرگترین کارها (از جمله در قدرتجوئی) باید روح بازی داشت و با آن بازی کرد. بازی ، حالتی‌ می‌‌آورد که انسان در باختن ، درد و عذاب نمی‌برد و شادی خود را از دست نمیدهد ، بلکه آمادگی‌ برای باختن دارد و برای نباختن ، دست به حیله و زور نمی‌زند. معرفت و سیاست (قدرتجوئی) و جستجوی حقیقت و خطر جوئی (دل به بزرگترین مخاطرات زدن) ، بازیست. »

منبع:

منوچهر جمالی، تجربیات گمشده ، انتشاراتِ کورمالی، لندن، ۹ فوریه ۱۹۹۲ . برگِ ۲۱۶ از این کتاب را ببینید، برگرفته از وبگاهِ فرهنگشهر، بخشِ کتابها.

نوشته‌هایِ مرتبط:

« جمشید با دیو »


« آمیختن « خرد روشن » و « دیو تاریک » ، میتواند یک انسان یا یک فرهنگ را آفریننده سازد.

دیو در داستان پرواز جمشید به آسمان (در شاهنامه) ، نقش مثبت آفریننده بازی می‌کند ، و « نفی ناب » نیست.

جنبش خرد به اوجش در فرهنگ ، فقط با کمک دیو ، ممکن‌است.

جشن نوروز و نو شدن آفرینش ، با این آمیزش آفریننده خرد جمشیدی و دیو ، ممکن می‌‌گردد. ولی‌ در ضحاک همین قدرت دیو آسا شکل « نفی ناب » پیدا می‌کند. در جمشید ، این « نیروی شگفت آور که از هر مرزی می‌گذرد » ، با خرد و نیکخواهی برای انسانها آمیخته است ، و در کیکاوس ، تلاطم و دوگانگی و نوسان این قدرت دیو آسا نمودار میگردد. فراز و نشیب‌ همیشگی کیکاوس ، میان « اوج نیکی‌ و اوج بدی » ، در اثر جنبش چنین قدرت دیو آسایی است که سبب میشود ملتی را گاه به اوج خوشبختی و گاه به قعر بدبختی در پی‌ خود بکشاند. همان قدرت دیو آسایی که در خدمت خرد جمشیدیست و جهانی‌ را از درد میرهاند ، در ضحاک ، کاملا جهت منفی‌ مردم آزاری و جان آزاری می‌گیرد و در کیکوس ، همیشه نوسان میان این دو می‌کند. در کیکاوس ، هم ویژگی‌ جمشیدی و هم ویژگی‌ ضحّاکی هست. »

منبع:

منوچهر جمالی، تجربیات گمشده ، انتشاراتِ کورمالی، لندن، ۹ فوریه ۱۹۹۲ . برگِ ۴۴ از این کتاب را ببینید، برگرفته از وبگاهِ فرهنگشهر، بخشِ کتابها.

نوشته‌هایِ مرتبط:

یکپارچگی در به هم آمیختن و تار و پود شدن همه مردم ایران با هم است


«یکپارچگی در به هم آمیختن و تار و پود شدن همه مردم ایران با هم  است : هم زبان باید در هم آمیزد  و تار و پود شود [ مانند درهمآمیزی همه گویشهای ایرانی با هم مانند تار و پود  ] و هم قوم ها باید در هم آمیزد [ تار و پود رنگارنگی رنگین کمانی] . برای همین دیگر هویت های جعلی معنی ندارد و بحث بر سر هویت های جعلی حل می شود  و زبانهای شعبه شعبه شده ایرانی نیز  تنها نمی ماند. این چیزیست که ما در ایران دنبال آن هستیم و باید با مهر  اجرا شود. پس از این درهم آمیزی و تار و پود شدن , هویت اصلی و راستین پدید می آید که دوباره رنگارنگ خواهد شد. فرهنگ ایران در ایران پخش است و هم باید این پراکندگی را تار و پود یک فرش کرد و هم باید این فرش را به تماشا گذاشت تا زیبایی خود را نشان دهد و زاویه های زیبای  خود را نشان دهد. فراموش نکنیم که رستم فرزند رودابه ضحاکی و زال سیستانی بود. فراموش نکنیم که  کیخسرو  نوه کاووس از فرنگیس افراسیابی و از سیاوش کاووسی بود. فراموش نکنیم که زن کاووس ؛ سودابه  از دختر پادشاه  هامآوران بود. فراموش نکنیم که اسفندیار از کتایون فرزند قیصر روم و گشتاسپ ایرانی بود. فراموش نکنیم که زن نخستین خسرو پرویز مریم از رومیان بود و زن دومش , شیرین ؛ از ارمنی ها . این درهمآمیختگی ایرانیان و این درهمآمیختگی زبانهای ایرانی باعث رشد ایران می شود. ایران از مرزهای هند و چین گسترش دارد تا رود نیل. این فرهنگ مردمی ایران است که باید این تار ها  و پودها را با مهر به هم ببافد. من مشکل اقوام ایرانی را که مانند چند برادر و خواهر از یک خانواده جدا شده اند  را حل کردم. من همچنین راه حل برای زبانها پیش نهادم که عملی ست . همه ی اینها با خرد بهمنی اجرا می شود و نیاز به زور نیست.»

فرشید پژاوند

نوشته‌هایِ  مرتبط: